Türkiye’nin toplam dış ticaretinin yüzde 87’si karşılayan deniz yolunda, özel sektör önümüzdeki 5 yıl içinde mevcut limanlara toplam 1 milyar doların üzerinde yatırım yapacak. Ayrıca ihaleye çıkacak 5 limanın bulunması da sektördeki rekabeti artırıyor.
Türkiye’nin toplam dış ticaretinin yüzde 87’si karşılayan deniz yolu, önümüzdeki 15 yıl içinde trilyon dolara ulaÅŸacak dış ticaret hacmi ve sektörün mevcut durumu nedeniyle büyük bir potansiyele iÅŸaret ediyor. Türkiye’de bulunan 160 limanın yüzde 67’sini yani 100’ün üzerinde terminali iÅŸleten özel sektör de bu potansiyele göre ya mevcut limanlarını geniÅŸletiyor ya da özelleÅŸtirme kapsamındaki limanlara talip oluyor. Yabancı ve Türk ÅŸirketlerin limanlara yaptığı yatırımlar da giderek büyüyor. Ä°ÅŸ ve ekonomi dergisi Capital’de yer alan habere göre, son 3 yılda 10’un üzerinde yeni terminal inÅŸasına baÅŸlanırken, 5 yıl içinde özel limanların toplam yatırım tutarının da 1 milyar doların üzerinde olacağı hesaplanıyor.
11 limana yatırım olacak
Türkiye’de 1990’lı yıllarda devlet limanlarındaki sıkışıklığı önlemek için yatırıma baÅŸlayan özel sektör, bugün sektördeki tüm yatırımı karşılıyor. Yatırımcılara, yeni liman izinlerini almak için geçilen süreç yerine, mevcut limanlara yatırım yapmak yatırımcılara daha cazip geliyor. Bu nedenle bugün liman iÅŸinde yer alan gruplar ve ÅŸirketler gerek teknoloji gerekse kapasite artırımı bakımından ciddi yatırımlar gerçekleÅŸtiriyor. Önümüzdeki 5 yıl içinde 11 limana yapılacak yatırımın toplam tutarı 1 milyar doların üzerine çıkıyor. Akkök Holding, Akport’a teknik ekipman ve depolama anlamında 2015’e kadar 150 milyon dolarlık yatırım yapmayı planlıyor. MSC, TekirdaÄŸ’da inÅŸası baÅŸlayan Asyaport için 554 milyon lira yatırım öngörüyor. Borusan Gemlik Limanı için 100 milyon dolarlık yatırım planı bulunuyor.
Ä°ÅŸ Bankası’nın iÅŸtiraki Gemport’ta ise son 3 yılda yapılan altyapının yenilenmesi ve geniÅŸletme için 50 milyon doların üzerinde yatırım yapıldı. Bu rakama 2010’da 10 milyon dolar daha eklenecek. 5 yıl için 20 milyon dolar daha yatırılacak. LimaÅŸ da 5 yılda konyetner terminali için 150 milyon dolar yatırım yapacak. Akdeniz Kimya da Nemport’da 30 milyon dolarlık yatırım yapacak. Petkim, 2010’da bu alanda 6 milyon dolar ek yatırım planlarken, Poliport’ta önemli bir yatırım planlanmıyor. Yılport’ta ise 2016’da 500 milyon dolarlık yatırım gerçekleÅŸecek. Nursan Denizcilik, ocak ayında Ä°skenderun’a 264.2 milyon liralık liman inÅŸa etmek için baÅŸvuruda bulundu. DP World de Yarımca’daki yatırım kararının alındığı dönem ilk etapta 107 milyon dolarlık yatırım yapılacağını açıkladığı limanın inÅŸası devam ediyor.
Elleçleme kapasitesi 350 milyon tonu buluyor
Toplam elleçleme kapasitesi yılda 350 milyon ton düzeyine ulaÅŸan Türkiye’de, 2009’da elleçlenen yük miktarı ise 309.4 milyon ton civarında gerçekleÅŸti. Ancak bu miktarın Åžanghay ve Roterdam limanlarının yarısı kadar olduÄŸuna dikkat çekiliyor. Denizyolu taşımacılığının ihracattaki payı yüzde 75’i bulurken, ithalattaki payı ise yüzde 93’e ulaşıyor. Denizyolu taşımacılığı karayoluna göre 6.5 kat, demiryolu taşımacılığına göre 3.5 kat daha ekonomik olduÄŸu için global ticaretin artmasıyla büyümesi bekleniyor.
100 milyon dolarlık liman yatırımı 8-15 yıllık sürede geri dönüyor
Yaklaşık 100 milyon doları bulan liman yatırımlarının geri dönüÅŸü de en az 8 yıl en çok ise 15 yılda saÄŸlanıyor. Buna raÄŸmen kâr rakamalrının iyi olması yatırıma teÅŸvik ediyor. Türkiye’de limanlar yüzde 25 ile 40 arası brüt kârla çalışıyor. Liman kârlılıkları bölgenin arz-talep ve iÅŸin yapısına göre deÄŸiÅŸiyor. Ä°stanbul’a yakın limanlar, yüksek talep nedeniyle kârlarını yükseltiyor. Ancak bu kâr rakamlarının geleceÄŸi konusunda endiÅŸe olduÄŸu belirtiliyor. Artan liman sayısı ve yatırımcı nedeniyle rekabet kızışıyor.